Kekemeliği Açıklamak
Kekemeliğimi Ne Zaman ve Nasıl Açıklamalıyım?
Kekemeliği açıklamak, kişinin konuşma biçimi hakkında karşı tarafa bilgi vermesidir. Bu açıklama zorunlu değildir. Ne zaman, kime ve hangi ölçüde açıklama yapılacağı bireysel bir tercihtir.
Kısa ve açık bir açıklama, bazı durumlarda konuşma üzerindeki baskıyı azaltır, yanlış anlaşılmaları önler ve iletişim ihtiyaçlarının daha net ifade edilmesini sağlar.
Ne Zaman Açıklanabilir?
Kekemelik şu durumlarda açıklanabilir:
- Yeni biriyle tanışırken,
- İş veya staj görüşmesinde,
- Sunum ya da toplantı öncesinde,
- Akademisyen veya öğretmenle görüşürken,
- Telefon konuşmasının başında,
- Romantik ilişkilerde,
- Çalışma arkadaşlarıyla iletişim kurarken,
- Konuşmanın yanlış anlaşılma ihtimali bulunduğunda.
Açıklamanın konuşmanın hemen başında yapılması gerekmez. Kişi kendisini uygun hissettiği anda bilgi verebilir.
Açıklamanın Amacı Nedir?
Açıklamanın amacı kekemelik için özür dilemek değildir. Amaç:
- Konuşma sırasında yaşanabilecek tekrar, uzatma veya blokları açıklamak,
- Sessizliklerin bağlantı sorunu ya da kararsızlık olarak yorumlanmasını önlemek,
- Sözün tamamlanmaması veya konuşma için zaman tanınması gibi ihtiyaçları belirtmek,
- Kekemeliği gizleme baskısını azaltmak,
- Daha rahat bir iletişim ortamı oluşturmaktır.
Nasıl Açıklanmalıdır?
Açıklama kısa, doğrudan ve doğal olmalıdır. Uzun bir açıklama yapmak veya kekemelik hakkında ayrıntılı bilgi vermek gerekli değildir.
Şu unsurlar yeterlidir:
- Kekemeliğin kısaca belirtilmesi,
- Konuşmada nasıl ortaya çıktığının açıklanması,
- Karşı taraftan beklenen yaklaşımın ifade edilmesi.
Örnek ifadeler:
“Konuşurken zaman zaman kekeliyorum. Cümlemi tamamlamam için biraz zaman vermeniz yeterli.”
“Bazen konuşmaya başlarken blok yaşayabiliyorum. Böyle anlarda sözümü tamamlamadan beklemenizi tercih ederim.”
“Telefon konuşmalarında kısa sessizlikler yaşayabilirim. Hat kesilmedi; konuşmamı tamamlamam için biraz beklemeniz yeterli.”
İş ve Eğitim Ortamında Açıklama
İş görüşmesi, sunum, sözlü sınav veya toplantı öncesinde yapılan kısa bir açıklama, değerlendirme baskısını azaltır.
Açıklama sırasında yalnızca gerekli bilgi verilmelidir. Mesleki veya akademik yeterliliği savunmaya yönelik uzun ifadeler kullanılmamalıdır.
Örneğin:
“Konuşmam sırasında tekrarlar veya bloklar yaşanabilir. Yanıtımı tamamlamam için biraz daha fazla süreye ihtiyaç duyabilirim.”
Yakın İlişkilerde Açıklama
Arkadaşlık ve romantik ilişkilerde açıklama, iletişim tercihlerinin paylaşılmasını kolaylaştırır.
Kişi şu konuları belirtebilir:
- Sözünün tamamlanmasını isteyip istemediği,
- Acele ettirilmenin kendisini nasıl etkilediği,
- Hangi tutumların destekleyici olduğu,
- Kekemeliğin farklı durumlarda değişebileceği.
Açıklama, güven ilişkisi içinde zamanla daha ayrıntılı hâle gelebilir.
Açıklama Yapmak Zorunlu mudur?
Hayır. Kekemeliği açıklamak kişisel bir tercihtir. Her ortamda açıklama yapmak gerekmez.
Bazı bireyler açıklama yaptıktan sonra daha rahat hisseder. Bazı bireyler ise konuşmanın doğal akışı içinde herhangi bir açıklama yapmamayı tercih eder. Her iki yaklaşım da geçerlidir.
Olumsuz Tepkiyle Karşılaşıldığında
Karşı tarafın şaşırması veya nasıl davranacağını bilememesi her zaman olumsuz niyet anlamına gelmez. Gerekli durumda tercih edilen iletişim biçimi yeniden açıklanmalıdır.
Alay etme, taklit etme, küçümseme veya sürekli söz tamamlama kabul edilmemelidir. Böyle bir durumda sınırlar açık biçimde ifade edilmeli ve gerekiyorsa iletişim sonlandırılmalıdır.
Sonuç
Kekemeliği açıklamak, iletişim ihtiyaçlarını görünür hâle getiren bir öz savunuculuk aracıdır. Açıklamanın zamanı, kapsamı ve biçimi bireye aittir.
Kısa, açık ve özür içermeyen bir ifade çoğu durumda yeterlidir.